Almere-Match/ Nieuwsbrief 1-2009

Ontslagen worden is meestal geen reden voor een feestje. Toch kan een gedwongen ontbinding van het arbeidscontract positief uitpakken. En wel om de volgende redenen: 

1          Wees flexibel
"Ontslag is tegenwoordig heel gewoon geworden", zegt Ackerman. 'Reorganisaties worden sneller geaccepteerd en daarnaast hebben mensen steeds vaker een contract voor bepaalde tijd." Meer dan vroeger moeten werknemers dus accepteren dat ontslag eerder op de loer kan liggen. Terwijl de Einstein-generatie zich al lang niet meer bindt aan een werkgever, staat de oudere generatie daar anders tegenover. Van Blommestein: "Zij zijn altijd voor het gouden horloge gegaan." Voor de lange termijn is dat niet slim, want alhoewel het ontslagrecht nog niet wordt versoepeld, is dat volgens Van Blommestein uiteindelijk een onvermijdelijke ontwikkeling. Hij maakt een vergelijking met de Verenigde Staten, waar de arbeidsmarkt flexibeler is en iedereen op elk moment kan worden ontslagen. "Daar ziet men ontslag niet als voordeel, maar wordt er wel makkelijker mee om gegaan. Zij weten: als je goed bent kan je overal werken. Ouderen moeten die flexibiliteit nog ontwikkelen. Voor de jonge generatie komt de testcase pas als werk weer schaars wordt. Zij zijn niet gewend dat werkgevers niet in ze geïnteresseerd zijn."

2          Maak een nieuwe start
Het klinkt zo simpel als het uit de mond van Applebaas Steve Jobs komt: "Ontslagen worden door Apple was het beste dat me ooit heeft kunnen gebeuren." In 1985 moet hij aftreden als hoofd van de Macintosh-afdeling van het bedrijf, elf jaar later komt hij via een omweg terug bij Apple. En maakt het in de tussentijd meer succesvol dan ooit. Makkelijker gezegd dan gedaan natuurlijk, maar een ontslag is in ieder geval een mooie aanleiding voor een compleet nieuw begin die succesvol kan uitpakken. Sommige mensen verkassen alleen naar een nieuwe locatie, anderen beginnen meteen voor zichzelf. "Sommige vijftigers kunnen geen nieuwe baan vinden en zetten zich op deze manier weer in de spotlights. Jongeren kunnen met een eigen bedrijf iets groots neerzetten. De insteek is bij alle groepen anders", aldus Ackerman. Frans Wuijts hoeft alleen maar zijn eigen geschiedenis na te vertellen: na zijn ontslag combineert hij zijn ervaringen met zijn nieuwe talent. En wordt schrijver van een boek over ontslag.

3           Doe aan zelfreflectie
Kent u dat liedje van Herman van Veen? "Opzij, opzij opzij, maak plaats maak plaats maak plaats, wij hebben ongelofelijke haast". En dat is meteen het grote probleem. Iedereen werkt zich een ongeluk, of doet alsof hij zich een ongeluk werkt, maar nadenken over het werk: ho maar. "Niemand gunt werknemers tijd voor zichzelf. Zij zelf niet en werkgevers ook niet. Pas bij ontslag gebeurt het. Dan is het eigenlijk al te laat", zegt Van Blommestein. Maar aangezien niemand een gaatje in zijn agenda heeft voor een ander moment, moet het maar als het te laat is. "Ontslag is een goed moment om werknemers te dwingen beter naar hun loopbaan te laten kijken. Zo kan er een nieuwe balans gevonden worden in de werkzame carrière. Mensen verbeteren zich hierdoor. Ze kijken wat voor baan beter bij ze kan passen, ze gaan analyseren waarom het mis is gegaan, ze besluiten iets anders te gaan doen of het werk op een andere manier in te vullen. Of ze gebruiken het pijnpunt als ontwikkelpunt voor de toekomst." Kortom, door een ontslag leer jezelf eindelijk eens goed kennen.

4          Ontwikkel door
De jeugd heeft het al door: regelmatig wisselen van werkgever is goed voor je ontwikkeling. De Einsteingeneratie pikt overal wat mee en is daardoor beter bestand tegen een eventuele klap, zegt Wuijts: "Ouderen hebben het lastiger. Ze hebben geen verdere plannen, zitten lang in een dienstverband. Voor hen kan het goed zijn als ze worden ontslagen, want dan moeten ze zich ontwikkelen." De klap is dan de volgende keer makkelijker opvangbaar, werknemers worden flexibeler en de kwaliteiten van de persoon in kwestie nemen steeds meer toe. Van Blommestein: "Je wordt er meer een volledig mens van, je zit niet meer op een enkel plekje je ding te doen. Je vergaart meer kennis en vergroot je sociale vaardigheden, wat weer van pas komt in een volgende baan. Ook voor de jongere generatie is dat een aandachtspunt. Zij googelen maar raak, maar leren niet in bepaalde situaties moeilijke problemen op te lossen in een team." Ook de jeugd kan dus door ontslag met de neus op de feiten worden gedrukt, zegt Van Blommestein: "Want: hoe leren ze met vlees en bloed omgaan?"

5          Pak dat zakcentje
Ook niet verkeerd natuurlijk: de ontslagvergoeding. Daarbij geldt vaak de zogenaamde kantonrechtersformule: per gewerkt dienstjaar bij de werkgever in kwestie, krijg je een bruto maandsalaris mee. Volgens onderzoek van het Hugo Sinzheimer Instituut uit 2007, waar 2000 werkgevers en 10.000 werknemers aan meewerkten, was de laagste vergoeding 200 euro, en de hoogste maar liefst 370.000 euro. Een kwart van de bedragen was meer dan een ton en één op de zes werknemers krijgt meer dan een jaarsalaris mee. Van Blommestein: "Als je daarna weer snel een nieuwe baan krijgt, is dat niet verkeerd. Het zijn bedragen waar je niet tegenop kan sparen."

ManagementTeam, 2008